ถ้าใครติดตามข่าวสายเทค ก็น่าจะเห็นสื่อต่าง ๆ พูดถึง Generative AI (GenAI) ดังที่เห็นเป็นกระแสบนหน้าฟีดไม่เว้นในแต่ละวัน
แล้วฝั่งการศึกษาเองจะถูก Disrupt ด้วยเทคโนโลยีนี้หรือไม่?
Cambridge ร่วมกับ The University of Bedfordshire ร่วมจัดทำแบบสอบถามครูสอนภาษาอังกฤษถึงประสบการณ์และมุมมองต่อการใช้ GenAI ในห้องเรียนของตน
ลองมาดูกันว่า ครูผู้สอนคิดเห็นอย่างไรกับ GenAI และคิดว่างานสอนจะถูกแทนที่ด้วย GenAI หรือไม่
GenAI คืออะไร?
Cambridge Dictionary ได้ให้คำจำกัดความของ Generative AI ไว้ว่าเป็น ปัญญาประดิษฐ์ประเภทหนึ่ง ซึ่งเป็นระบบคอมพิวเตอร์ที่มีคุณสมบัติบางอย่างคล้ายสมองมนุษย์ เช่น ความสามารถในการตีความภาษา จดจำภาพ และเรียนรู้จากข้อมูลที่ป้อนให้ โดย GenAI มีความสามารถสร้างสรรค์ข้อความ ภาพ วิดีโอ ตามคำสั่ง Prompt ได้
ครูสอนภาษาคิดยังไงกับ GenAI?
Cambridge University Press & Assessment ร่วมกับ The University of Bedfordshire ร่วมจัดทำแบบสอบถามครูสอนภาษาอังกฤษ 386 ท่าน จาก 70 ประเทศ ถึงประสบการณ์และมุมมองต่อการใช้ GenAI ในห้องเรียนของตน โดยประเด็นคำถามในแบบสำรวจครอบคลุมเรื่องต่าง ๆ ได้แก่
- ความคุ้นเคยกับ GenAI ของครู
- การนำ GenAI มาใช้ในการสอน
- ทัศนคติต่อ GenAI
- นโยบายของสถาบันการศึกษาต่อ GenAI
- ความท้าทายที่เผชิญ และประโยชน์ที่ได้
- การฝึกอบรมที่คิดว่าจำเป็น
ผลสำรวจที่สรุปได้จากการศึกษาดังกล่าวมีประเด็นที่น่าสนใจ ดังต่อไปนี้
1. ครูเปิดใจรับ GenAI
ครูต่างตอบรับการใช้งาน GenAI ในฐานะเครื่องมือสำหรับการเรียนการสอนภาษา โดยมองว่า GenAI มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการเรียนรู้ภาษา
ตัวอย่างความเห็นจากครูต่อ GenAI เป็นไปในทิศทางเดียวกัน เช่น ครูมัธยมศึกษาจากประเทศเคนยาคิดว่า ตอนนี้ GenAI คือเครื่องมือการสอนที่ดีที่สุด ขณะเดียวกัน ครูจากจีนก็เห็นด้วยว่าการใช้ GenAI ช่วยให้ครู “ก้าวล้ำหน้าในด้านนวัตกรรมการศึกษา”
2. ครูคุ้นเคย GenAI มั่นใจนำเทคโนโลยีสู่ห้องเรียน
ผลสำรวจเผยว่า ครู 84% รู้สึกสบายใจกับการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลโดยทั่วไป โดย 51% บอกว่าคุ้นเคยกับ GenAI และมีเพียง 14% ที่ไม่คุ้นเคยกับเทคโนโลยีนี้เลย
จุดที่น่าสนใจคือ การสำรวจนี้ดำเนินการในเดือนกรกฎาคมและสิงหาคม 2023 ในช่วงที่ ChatGPT เพิ่งเปิดตัวเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2022 เท่านั้น แม้เทคโนโลยีพึ่งจะเปิดตัวเพียงไม่นาน แต่ครูและบุคลากรในแวดวงการศึกษาต่างให้ความสนใจเป็นอย่างมาก และเปิดรับเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้กับการเรียนการสอนได้อย่างรวดเร็ว
3. ครูติดใจ ใช้ GenAI เป็นประจำ
จากผลสำรวจพบว่า มีครูจำนวนมากใช้ GenAI ค่อนข้างบ่อย เช่น หาไอเดียการสอนในหัวข้อต่าง ๆ หรือช่วยคิดกิจกรรม
- จำนวนครูเกือบครึ่ง (46%) บอกว่าใช้ GenAI ทุกสัปดาห์
- ครูจำนวน 1 ใน 3 (36%) ใช้ GenAI ทุกเดือน
- ยังมีครูอีก 18% ที่ไม่เคยใช้ GenAI เลย
4. แต่ครูตัวเป็น ๆ ก็ยังจำเป็นอยู่
ครูส่วนใหญ่ (73%) เชื่อว่า GenAI จะไม่เข้ามาแทนที่งานของครูในฐานะผู้สอนหลักได้ ซึ่งทาง Cambridge ก็คิดเช่นเดียวกัน
สำหรับมุมมองของครู ยังมองว่า ครูยังคงมีบทบาทสำคัญ โดยเฉพาะในด้านที่ต้องใช้ทักษะสูง การตัดสินใจเลือกวิธีการเรียนรู้ ที่ต้องอาศัยความเข้าใจองค์รวมด้านความคิด อารมณ์ และสังคมของนักเรียน
นอกจากนี้ ครูยังรู้สึกว่า GenAI จะไม่เข้ามาเปลี่ยนวิธีและรูปแบบการเรียนรู้ของผู้เรียน เพราะความรับผิดชอบหลักของครูไม่ใช่แค่การถ่ายทอดความรู้ แต่ยังมีมิติอื่น ๆ ที่ครูต้องตัดสินใจ
ดังนั้น อนาคตของการศึกษา ไม่ใช่การให้ GenAI แทนที่งานของครู แต่เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างครูและเทคโนโลยี
5. GenAI จุดประกายให้ครูรักงานสอนกว่าเดิม
จากผลสำรวจ พบว่าครูจำนวน 2 ใน 3 คน ระบุว่า GenAI ช่วยเพิ่มความพึงพอใจในการทำงาน เพราะ GenAI ช่วยส่งเสริมให้เด็กนักเรียนมีพัฒนาการเรียนรู้ภาษาที่ก้าวหน้าขึ้น ทำให้ครูรู้สึกมีแรงจูงใจในการสอนมากขึ้นตามไปด้วย
6. GenAI แบ่งเบาภาระงานครู
ครูรู้สึกว่าสามารถใช้ AI เป็น “ผู้ช่วยสอน” ในหลาย ๆ วิธี เช่น ช่วยจัดทำแผนการเรียนรู้และออกแบบกิจกรรมได้เร็วขึ้น
ครูบางท่านก็ใช้ GenAI ปรับเนื้อหาให้เข้ากับความสามารถที่หลากหลายของนักเรียน ซึ่งครูต่างก็รู้ดีว่า การปรับบทเรียนให้เหมาะกับพื้นความรู้ของนักเรียนแต่ละคนนั้น เป็นงานที่กินเวลามากสำหรับครูส่วนใหญ่
ดังนั้น GenAI จึงช่วยแบ่งเบาภาระงานครู ทำให้ครูมีเวลาสอนและดูแลนักเรียนได้อย่างเต็มที่
7. ครู x GenAI ผนึกกำลัง พัฒนางานสอน
ครูส่วนใหญ่ ประมาณ 2 ใน 3 (67%) คิดว่า AI ช่วยเปิดมุมมองและไอเดียใหม่ๆ ในแบบที่ไม่เคยคิดถึงมาก่อน และยังมองว่า GenAI เปรียบเสมือน “เพื่อนร่วมงาน” หรือ “เพื่อนคู่คิด” ที่คอยช่วยเหลือครู หรือแม้กระทั่งเป็น “ดวงตาอีกคู่” สำหรับตรวจงานนักเรียน
แถมพ่วงข้อดีอีกอย่างที่ครูต้องพึ่ง GenAI ก็คือ ปรึกษาได้ ไม่เว้นวันหยุดราชการ
8. GenAI เสริมแกร่งผลลัพธ์การเรียนรู้ ดันเด็กเก่งขึ้น
สำหรับครูหลายๆ ท่าน พบว่า ChatGPT ช่วยเพิ่มทักษะภาษาให้กับนักเรียน เช่น การให้ฟีดแบกเรื่องงานเขียน จนถึงขั้นปรับปรุงงานเขียนให้ดีขึ้นได้
9. แต่ครูก็ยังกังวล
แม้ครูส่วนใหญ่จะเปิดรับ GenAI ในการเรียนการสอน แต่ก็มีประเด็นความกังวลหลาย ๆ อย่าง ทั้งเรื่องการโกง การลอกงาน หรือทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ที่ลดลงเพราะพึ่งพา GenAI มากเกินไปจนนักเรียนไม่ได้คิดเอง
อีกทั้งยังมีเรื่องผลลัพธ์ที่มีอคติ หรือข้อมูลบิดเบือนที่อาจทำให้นักเรียนแยกแยะข้อเท็จจริงไม่ได้ รวมถึงข้อจำกัดในการเข้าถึงเทคโนโลยีที่ไม่เท่าเทียมกัน เพราะไม่ใช่นักเรียนทุกคนที่จะเข้าถึง GenAI ได้
ข้อจำกัดอีกอย่างคือ นโยบายของแต่ละสถาบันศึกษาว่า ควรอนุญาตให้ใช้ GenAI ในโรงเรียนหรือไม่ หรือบางทีสถาบันก็ไม่ได้กำหนดนโยบายชัดเจน ทำให้ครูผู้สอนไม่แน่ใจว่า ควรประยุกต์ใช้ GenAI กับห้องเรียนของตนหรือไม่
10. ขอเทรนนิงฝึกครูให้เก่ง GenAI ด้วย
ผลสำรวจพบว่า ครูผู้สอนต้องการได้รับการฝึกอบรมเพิ่มเติม ซึ่งครูจำนวน 25% ต้องการฝึกอบรมรายเดือนอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่กว่าครึ่งต้องการการฝึกอบรมปีละไม่กี่ครั้ง แต่ทั้งนี้ก็พบว่า ครูส่วนใหญ่ (85%) มีความกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับ GenAI มากขึ้น
